सलहका बारेमा बुझ्नै पर्ने ५ कुराहरु


पूर्वी अफ्रिकामा बितण्डा मचाएर बालीनाली र रुखबिरुवाका पत्ताहरु समेत सखाप पारेका सलहहरु भारतीय उपमहाद्वीपका देशहरुमा देखिनु एउटा निकै चिन्ताजनक विषय हो । कोभिड १९ को महामारीले पर्न गएको आर्थिक अनि सामाजिक चुनौतिलाई मध्यनजर राखेर जुधिरहेका देशहरुमा अनि त्यहाँका वालीनालीमा यसरी आएका सलहहरुले पार्ने असरले थप चुनौति सृजना गरेको छ ।

प्रस्तुतीः सुयोग ढकाल

बारा, पर्सा, सर्लाही तथा रुपन्देहीमा शनिबार बिहान सलहको हूल भारतबाट भित्रिएको छ, पश्चिमबाट पूर्व तिर बहेको हावा केही दिनअघि अचानक दक्षिणतर्फबाट उत्तरतर्फ बहेकोले सहलको झुण्ड छुट्टिएर नेपालतर्फ आएको हुनसक्ने अनुमान छ । प्रदेश नं ५ सरकारले यसको व्यवस्थापनका लागि १ केजी सलह आफ्नो स्थानीय निकायमा बुझाउने जो कोहीलाई नगद रु २० दिने प्रस्ताव अघि सारिसकिएको छ ।

सलहका बारेमा आज हामी ५ बुझ्नै पर्ने कुराहरु

यि कुराहरु हामीले बुझ्न जरुरी छ
१) यो पछिल्लो ७० वर्षहरुमा भएको सर्वाधिक ठूलो सलह महामारी हो, के यहाँहरुलाई थाहा छ कि सलहले एकदिनमा करिब ३५ हजार मान्छेले पेटभरि खान सक्ने खानेकुराहरु खाइदिन सक्दछ? अनि सैयौं हजारौं हेक्टर वालीयोग्य खेतहरु अनि त्यहाँ भएका वालीनालीहरु सलहका झुण्डहरुले सखाप पारिसकेका छन् ।

२) नयाँ पुस्ताका सलहहरुको जन्म र बिकास भइरहेको छ
यसअर्थमा अहिलेको सलहको महामारी त्यसै सकिएर जाने छैन, सलहका अगाडीका पुस्ताहरुले तय गरेका बाटोहरु, यात्राहरु पछ्याँउदै नयाँ पुस्ताहरु थप इभोल्यूशनरी क्षमताका साथ आउनेछन् । अहिले देखिएको सलह आकारमा पहिले देखिएका भन्दा २० गुणा ठूलो स्वरुपका छन् । यी सलहका नयाँ पुस्ताका सँख्याहरु अहिलेका सहलभन्दा ८००० गुणा धेरै रहने बताइएको छ । यि सलहहरु रणनैतिकरुपमा वालीनाली हुर्कने समयमा र वाली पाकेको समयमा आउँछदछन् ।

३) सलहका कारणले विश्वभरि ५० लाख मान्छे भोकमरीको जोखिममा
सलहको आक्रमण त्यस्ता ठाँउमा बढि छ जहाँ खाधान्न संकट पहिले देखि नै रहिरहेको छ । यसवर्ष त झन् कोभिड १९ को प्रकोपका कारण खाधान्न सप्लाई चेन नै प्रभावित बनेको छ । यस समयमा सलहहरुले खाधान्न खेतमा नै नष्ट पारिदिए भने कस्तो अफ्ठेरो अवस्था होला त ? हामीले बुझ्न जरुरी रहन्छ ।

४) सलहले सबैभन्दा धेरै असर भने सोमालियालाई गर्नेछ
द्वन्द, रोग र खडेरीसँग निकै लामो समयदेखि जुधिरहेको सोमालियालाई सलहले झनै कडा चुनौति दिएको बताइन्छ, सेप्टेम्बरसम्म ३५ लाख सोमालियालीहरु भोकमरीमा जाने स्पष्ट तथ्याङ्क छ अब सलहको प्रकोपले सोमालियालाई झनै असर गर्ने पक्का छ ।

५) सलह आक्रमणले पुरुष भन्दा बढि महिलालाई असर गर्नेछ
खाधान्नको मुल्य बढ्ने र पूर्ति घट्ने भएपछि पुरुष क्रमश आप्रवासनमा जाने र सहज ठाँउमा यात्रा गर्ने क्रम रहन्छ तर महिलाका हकमा भने ब्यवहारीक र सामाजिक पक्षले आप्रवासनलाई सहज बनाउँदैन । यसो गर्दा महिलाहरु सलह प्रभावित क्षेत्रमा जोखिममा रहन्छन्, युद्ध, चोरी, डकैती लगायत भोकमरीको यथावत समस्याले महिलाहरुलाई गाँज्ने स्पष्ट छ ।

सलहहरुको प्रभावलाई क्षतिपूर्ति गर्न र रोकथाम गर्न केहि वर्ष लाग्नेछ, यस क्रममा पृथ्वीका धेरै स्थानहरुमा भोकमरी र अन्य मानवीय जोखिम पर्ने स्पष्ट छ ।