Lifestyle Portal
  •   १९ असार २०७९, आईतवार

‘श्रीमद्भागवत गीता’ – सृष्टि सम्बन्धी ब्याख्यामा के छ?

२१ श्रावण २०७७, बुधबार २२:४३

लोकप्रिय

आज श्रीमद्भागवत गीताका केही जीवनअर्थका आयामहरु यहाँ उक्काउन जाँदैछु, सृष्टि सम्बन्धी ब्याख्या अनि श्रीमद्भागवत गीताका केहि श्लोक र संरचनालाई साभार गर्ने जर्मकोमा छु ।

यस ब्रह्माण्डको अवस्थिती र सृजना, अँग्रेजीमा म्यानिफेस्ट भनिएको पाइन्छ, म्यानिफेस्ट अर्थात् संरचनागत अनि डिम्यानिफेस्ट अर्थात प्राकृतिक स्वरुप र प्याटर्न भन्दा परको अवस्थिती, श्रीमद्भागवत गीतामा यस सृष्टिको म्यापनिफेस्टर डिम्यानिफेस्ट दुबै प्रकृतिका श्लोकहरु अनि संवादहरु छन् ।

suyog dhakal
लेखकः सुयोग ढकाल

अर्कोतर्फ घरिघरि यस ब्रह्माण्डको सृष्टि गरिएको हैन, तसर्थ न त यस्को अन्त छ न त शुरुवात भन्ने तथ्य पनि पाइन्छ । श्रीमद्भागवत गीता अत्यन्त सापेक्ष पुस्तक छ, हरेक पटक यस पुस्तक पढ्दा नयाँ नयाँ आयाम र आत्मसाथहरुको सृजना हुन्छ, मानौ यस पुस्तक एउटा रसको कुँवा हो, जति पटक रस तानेपनि फरक फरक स्वाद आउँछ ।

ब्रह्माको एउटा दिनको सापेक्षतामा बिहान सबेरै यस सृष्टि म्यानिफेस्ट हुन्छ, संरचनागत हुन्छ र हरेक साँझ यस सृष्टि संरचनाका बारहरु तोडेर प्रकृतिमा समाहित हुन्छ ।
गीताको ८ को १८ यहाँ उद्धृत गर्दछु ।

यि शब्दहरु भगवान श्रीकृष्णले भनेका हुन्:
हे पृथका छोरा! प्राणीहरूको यो विशाल सामूहिकता अकल्पनीय रूपमा बारम्बार अभिव्यक्तिको रूपमा आउँदछ, रातको सुरूवातमा विघटन हुन्छ, र फेरि बिहान उज्यालोमा देखा पर्दछ।

यस सृष्टिको संभावना अनि यसका अन्त र शुरुवातका रेखांकनहरु ब्यर्थ प्रयास हुन्, यसको अन्त र शुरुवात समयको साइकलिक अर्थात् चक्रपाती अवयवहरुमा समाहित छ । समय स्वयम सृष्टिको सृजना, गठन र बिगठनमा संलग्न छ, अर्थपूर्ण रुपमा संलग्न छ । यस चक्रलाई नै संसारा भनिन्छ, यसको अर्थ हुन्छ जीवन र मृत्यूको दोहोरिरहने चक्र । यस संसाराको कुनै शुरुवाती बिन्दु नै हुन्न, यो केवल एउटा वृत हो, हरेक कोणमा यसको ब्यास र अर्धव्यास समान हुन्छ, अब एउटा सर्कलको शुरुवात र अन्त कहाँ हुन्छ र ?

प्रकृति र आत्मा यस संसाराको कुनै एक विन्दुमा सृजना भएका हुन, सर्वोच्च सृजना र सृष्टिकर्ताको अंशका रुपमा म्याटर र जीवाहरु अर्थात प्रकृति र आत्माहरु सृजना गरिएका हुन् । सर्वोच्च तत्वको अंशका रुपमा प्रकृति र आतमा दुबै अन्तत परमात्मातत्वसंग मिल्न जान्छन्, समयको हरेक विन्दुमा प्रकृति र आत्माको सृजना गर्ने शक्ति निहित रहन्छ । हरेक सृष्टिका अवयवहरुको कजुअल कन्डीशन हुन्छ, कजुअल कन्डीशनको मुख्य तथ्य नै सर्वोच्च तत्वसंगको लीन हुने मोक्ष जोडिएको हुन्छ ।

जीवा अर्थात आत्माहरु अनेकन स्वरुपमा अनेकन शरीर अझ भनौं जन्म र चोला धारण गर्दछन्, यसरी अनेकन चोलाहरु यिनीहरुको कर्मा र कदमहरुमा निर्भर गर्दछन् । पुराना चोलाहरुको कर्मा र कदमहरु लुकेका हुन्छन तर त्यो शक्ति र उर्जाहरुको प्रभाव पछिल्ला जन्मसम्म कायम रहन्छन्, प्रभाव गर्दछन् । हरेक चोलाहरुमा आत्मालाई थप सर्वोच्चतत्वसंगको निकट रहने अवसर रहन्छ, यो अवसर धर्म या संस्कारभन्दा परका बुझाई हुन्, गीतामा धर्म लाई सत्य र कर्मसंग मात्र जोडिएको छ ।

अब म यहाँ आइन्सटाइनलाई जोडिदिन्छु
“नो प्रब्लम्स क्यान बि सल्भड फ्रम द सेम लेभल अफ कन्सीयसनेस” अर्थात समान तहको चेतना भएकाहरुले समस्या समाधान गर्न सक्दैनन, यस अर्थमा ब्रह्माण्डका जटिल प्रश्न र सृष्टिका उत्तरहरुका लागि आइन्सटाइनले सर्वोच्च तत्व या सर्जक शक्तिको आव्हान गरेका हुन् । आइन्सटाइनले पनि श्रीमद्भागवत गीताको अध्ययन गरेको प्रमाण र कैंयन गीता सम्बन्धी भनाईहरु यिनी स्वयमले विभिन्न प्रसङ्गमा भनेका पाइन्छन ।

कृष्णले गीतामा यस सृष्टिलाई स्वयम्भू र स्वप्रकाश भनी ब्याख्या गरेको छन्, यसको अर्थ हो स्वअस्तित्व भएको र आफ्नै प्रकाश भएको ।

ब्रह्माण्डको सृजना संरचनागत भन्दा पनि संरचनाविहिन अनि डिम्यानिफेस्ट प्रकृतिमा भएको छ, गीताले प्रकृतिलाई अविछिन्न अनि छरिएका ब्याख्यामा राखेको छ, हामी सबै यस सृष्टिका टुक्राहरु हौं, सृजनाका तत्वहरु हौं, या त यहाँ अनेक ब्रह्माण्डहरु छन् या हामीभित्र नै ब्रह्माण्ड छ, आफ्नो अवस्थिती र संचरनालाई माया गरौं, जयहोस् ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

भारत सरकारको अनुदान सहयोग अन्तर्गत नेपालका विविध हितग्राही संस्थाहरुलाई ७५ वटा एम्बुलेन्स र १७ वटा विद्यालय बस उपहार प्रदान गरिएको

नेपालका लागि नवनियुक्त भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले आज राष्ट्रपति भवन, शितल निवासमा आयोजित एक समारोहमा सम्माननीय राष्ट्रपति श्रीमती विद्यादेवी भण्डारी

नेपाली मोटरसाइकल राइडर दीपक साह भारतको हिमाचल प्रदेशको चाम्बामा आयोजित ‘र्‍याली अफ चाम्बा’ को ‘एक्स्ट्रिम (मोटो) २०२२’ को विजेता बनेका

नेपालका लागि नव–नियुक्त भारतीय राजदूत महामहिम नवीन श्रीवास्तव आज काठमाडौं आइपुग्नुभएको छ । श्रीवास्तव करियर कूटनीतिज्ञ हुनुहुन्छ । काठमाडौं आउनु