Lifestyle Portal
  •   १३ माघ २०७७, मंगलवार

कश्मीरी पण्डितले स्थेतोस्कोप छाडेर किन कलम समाए ?

२६ पुष २०७७, आईतवार २०:२४

इतिहासको एउटा कमजोरी हुन्छ, इतिहास सँधै पीडकले मात्र लेख्दछन् । पीडकहरुका आवाज त इतिहासमा न सुनिन्छ न लेखिन्छ । सबैजनाले ट्राजडि बाँचेको धरातलमा एउटा अर्केस्ट्रेड अर्थात बनाइएको अनि सिंगारिएको मिठो शब्दले इतिहास लेखिन्छ । इतिहासले पीडकलाई हिरो बनाउँछ अनि पीडितलाई त्यस हिरोज्मको फलोवर, कहिलेकाँही लाग्छ इतिहास बायस्ड छ । आज म कश्मीरी पण्डित (Kashmiri Pandits)ले किन कलम समाए, किन डाक्टर बन्न स्थेतो समाएन भन्ने विषयलाई यहाँ उजागर गर्न लेख्दैछु ।

८० को दशकमा जम्मुका एक ब्यापारी र शिक्षिकाकी छोरी प्रेरणाले आफ्नो लेखमा आफू डाक्टरको प्रवेश परीक्षा दिन जाँदा रेलमा भएको वार्तालापले कसरी आफूलाई स्थेतोस्कोप हैन कलम समाउन प्ररित गर्यो भनेर लेखेकी छिन् । इतिहास बदल्न कलम चाहिन्छ, मलाई त्यस्तो लाग्छ, शायद आफू पनि लेखक भएकाले हो की ?

कश्मीरी पण्डितहरुको बर्हिगमनलाई एथनीकल क्लीन्जीङको नामाकरण गर्दा हुन्छ, एउटा एथ्नीसिटी अर्थात एउटा समूदाय नै आफ्नो पुर्ख्यौली धर्तिबाट भगाइए, विश्वमा यस घटनाले पर्याप्त प्रकाश पार्न सकेको पनि छैन । म यो लेख लेख्दा कुनै हिन्दु, इसाई वा इस्लाम भएर लेखिरहेको पनि छैन, मेरो यस लेखमा कश्मीर हिंसामा मारिएका हजारौं शवहरुको अकाउन्ट, बलत्कृत महिलाहरुको लाज अनि एक्सोडसमा परेका परिवारहरुको आँशुका तथ्यांक नखोज्नुहोला ।

लेखकः सुयोग ढकाल

जनवरीमा कश्मीरी पण्डितहरुले आफ्नो एक्सोडसको वार्षिकी मनाउदछन् । उनीहरुको पीडा र बिछोडमा अनि न्यायको प्रतिक्षामा नेपालबाट हाम्रो पनि साथ छ ।

कुनै पक्षलाई समर्थन र असमर्थन छैन, कुनै पक्षलाई साथ र सहयोग छैन, यो न्यायको पक्ष हो, युद्ध क्रुर हुन्छ, अब कश्मीरलाई शान्तिको शुभकामना छ ! कश्मीरी पण्डितहरुलाई कश्मीर फर्कन सक्ने वातावरणको प्रत्याभूत गर्नका लागि सन् २०२० मा एक्सोडसको वार्षिकी गरिनेछ । यो कुनै उत्सव हैन, मारिएका अनि हराएका हजारौं कश्मीरी पण्डित परिवारहरुको पीडाको एउटा लर्को यस दिन पोखिनेछ ।

मलाई यस आलेख लेख्न भारतीय लेखिका प्रेरणा कौल मिश्राको लेखले साह्रै नै दायित्ववोध गरायो । ८० को दशकमा जम्मुका एक ब्यापारी र शिक्षिकाकी छोरी प्रेरणाले आफ्नो लेखमा आफू डाक्टरको प्रवेश परीक्षा दिन जाँदा रेलमा भएको वार्तालापले कसरी आफूलाई स्थेतोस्कोप हैन कलम समाउन प्ररित गर्यो भनेर लेखेकी छिन् । इतिहास बदल्न कलम चाहिन्छ, मलाई त्यस्तो लाग्छ, शायद आफू पनि लेखक भएकाले हो की ?

जम्मु उपत्यकाबाट अस्थाही सेल्टरमा लगिएका पण्डितहरुको अस्थाही शेल्टर नै अन्तत स्थायी एक्सोडस भयो । प्रेरणा त्यसपछि घर फर्कन पाइनन । सन् १९९० मा पठानकोटमा वसोवास गरिरहेकी प्रेरणा रेल चढेर जम्मुमा मेडिकल इन्ट्रान्स दिन गइरहेकी थिइन् । केहि पन्जाबी केटाहरु पनि त्यसै रेलमा चढेर कुरा गर्न थाले ।

पत्रिकामा कश्मीरको एक परिवारले आफ्नी छोरीको बिवाहका लागि निकालेको विज्ञापन जुन शायद कपोकल्पीत थियो, त्यसै विज्ञापनमा आधारित भएर ति केटाहरुले गरेका टिप्पणी र उनीहरुको धारणाले प्रेरणालाई स्थेतो छाडेर कलम समात्न प्रेरित गर्यो । कश्मीरिहरु आफ्नो इतिहासलाई पूर्नलेखन गर्न चाहन्छन्, उनीहरुलाई यस सरकारबाट अमनचैनको अपेक्षा छ अनि कश्मीरिहरु घर फर्कन चाहन्छन् ।

कश्मीरका हजारौं कथाहरु छन् तर तिनका श्रोताहरु छैनन, कश्मीरका अनेक पीडाहरु छन् तर तिनका मल्हम छैनन । कश्मीरको द्धन्द धर्मको मात्र हैन, पीडक र पीडितको हैन, कश्मीर अब पुरानो कुरा भुलेर नयाँ आयाममा जिउन चाहन्छ ।  कश्मीरी पण्डितका खाली घरहरु अब भरिन चाहन्छ, कश्मीरलाई कथा लेख्ने कलम र सुन्ने श्रोताहरु चाहिएको छ । एक्सोडसको ४ दशक बढि भइसक्यो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
Loading comments...
सम्बन्धित खबरहरु

एजेन्सी। अमेरिकी फार्मा कम्पनी मडेर्नाले विकास गरेको कोरोना भाइरसविरुद्धको खोपले कोरोना भाइरसको नयाँ स्वरुपविरुद्ध पनि प्रभावकारी काम गर्ने दावी गरिएको

हामी साधन भएर पनि साधनविहीन छौं। हातमा सीप छ तर सृजना गर्दैनौं। पूँजी छ, लगानी गर्दैनौं। एउटा सफल औद्योगिक राष्ट्र

काठमाडौं। नेपाल प्रहरीको उपरीक्षक (एसपी)मा बढुवाका लागि १६ जनाको नाम सिफारिस गरिएको छ। प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालका अनुसार बढुवा समितिको

सरकारले नेपाल–चीन सीमाका बारेमा स्पष्ट जानकारी समेत सार्वजनीक नगरेपछि ‘राष्ट्रिय एकता अभियान’ धर्ना बसेको हो । राष्ट्रिय एकता अभियानले सीमा क्षेत्रका