Lifestyle Portal
  •   १४ माघ २०७८, शुक्रबार

पटना ब्लुज : मुसलमान प्रेमी हिन्दु प्रेमीका

८ पुष २०७५, आईतवार २०:३०

अब्दुल्लाह खान पूर्णकालिन बैंक कर्मचारी अनि लेखक हुन् । बिहारको चम्पारणमा आफ्नो अध्ययन सकाएका यि लेखकले मुसलमान बिद्यालय मदरसाबाट बिद्यालयस्तरको पढाई पुरा गरेका हुन् । भारतमा अहिले यि लेखकको ‘पटना ब्लुज’ उपन्यास बहुतै चर्चामा छ । विशेषतः चुनाव, हिन्दुत्व जगाइएको भावना अनि मुलमानको सहभागितात्मक मुद्दामा यो उपन्यासको चर्चा रहेको पाइन्छ । लेखक विज्ञान विषयका ज्ञाता हुन र यिनको बिहार र पटनाको बुझाई वास्तवमै उल्लेखनीय मानिएको छ ।

suyog dhakal
लेखकः सुयोग ढकाल

मुसलमान धर्मकै एउटा शाखा वहाबी धारकी केटिसँग विवाह गरेर गुजरात गएका आरिफको गुजरात दंगाका क्रममा श्रीमतीको हत्या हुन्छ । सन् २००२ को यस घटनापछि आरिफ मुम्बई फर्कन्छन् अनि उनले एउटा हिन्दु मालिकको कम्पनीमा जागिरका लागि आवेदन दिन्छन् । गुजरातबाट मुम्बई आइपुग्दा आरिफ निकै बिरामी भइसकेका हुन्छन् ।

आरिफ खान यिनको उपन्यास ‘पटना ब्लुज’का मुख्य पात्र हुन् । आरिफ नामबाटै प्रष्ट छ कि एउटा मुसलमान हुन् । सन् १९७० मा जन्मिएका यिनले सरकारी सेवामा जागिर खाने धोको राखेका छन् । सन् १९९० मा आरिफ २० वर्षको छँदा गरेका जागिर अनि करिअरको लागि संघर्षलाई पटना ब्लुजमा देखाइएको छ ।

ड्रिम, डिजायर, ग्रिफ र डेस्टीनी अर्थात सपना, चाह, शोक र लक्ष्यका बारेमा यस उपन्यासले कुराहरु स्पष्ट पारेको छ । आरिफको संघर्षकै क्रममा एउटा हिन्दु महिलासँग प्रेम पर्दछ । यतिसम्म उनीहरुको उमेरमा फरक छ कि ति महिलाको छोराछोरी नै आरिफ जत्रा छन् । माया र प्रेममा उमेर अनि धर्मको पावन्दी हुँदैन भन्ने कुरा पटना ब्लुजबाट लेखकले दर्शाउन खोजेका छन् ।

कताकता यो उपन्यासमा बावरी मस्जिद र राम मन्दिरका बिवादका टुक्राहरु पाइन्छ भने कतै मानवताका अक्षरस दृष्टान्तहरु पनि ।

भारतीय कर्मचारीतन्त्रमा सन् १९९० मा मण्डल कमीशन लागू गरिएको थियो जसले अन्य जात र धर्मका मान्छेलाई सरकारी सेवामा जान अफ्ठेरो भएको बताइन्छ । उपन्यासमा यि सबैकुराहरु छन् ।

आरिफ सुस्तरि मायामा फस्दै जान्छन् अनि अन्तत आरिफलाई उक्त असामान्य मायाको आशक्तिले खाइदिन्छ । आफ्नो उपन्यासमा लेखकले बिहारमा भएका सम्पूर्ण हिन्दु मुसलमान बिवाद अनि सहजताका कुराहरु उतारेका छन् । उन्को कथामा अर्की मुलमान पात्र पनि छिन् जसको नाम फर्जाना हो । फर्जाना सन् १९८० सम्म मुसलमान पत्रिका किनेर पढ्ने गर्दछिन तर त्यसपछि क्रमश उनी हिन्दु पत्रिकाहरु पनि पढ्न थालेकी हुन्छिन् ।धेरै पटक ‘शाम ए बारात’ अर्थात खुशीको रातको बारेमा उपन्यासमा चर्चा गरिन्छ । यो उपन्यास ति पात्रहरुको हो जसले आफ्नो धर्मको पहिचान त्यागेर केवल मानव अनि खुशीको कुरामा केन्द्रित छन् ।

मुसलमान धर्मकै एउटा शाखा वहाबी धारकी केटिसँग विवाह गरेर गुजरात गएका आरिफको गुजरात दंगाका क्रममा श्रीमतीको हत्या हुन्छ । सन् २००२ को यस घटनापछि आरिफ मुम्बई फर्कन्छन् अनि उनले एउटा हिन्दु मालिकको कम्पनीमा जागिरका लागि आवेदन दिन्छन् । गुजरातबाट मुम्बई आइपुग्दा आरिफ निकै बिरामी भइसकेका हुन्छन् । मुम्बईमा आरिफको मृत्यु हुन्छ र आरिफको मृत्यु पर्यन्त मात्र हिन्दु साहुलाई धर्म बाहिरको मानवता अनि पछुतोपन भान भएको उपन्यासले चाल पाउँछ ।

बिहारको उर्दूभाषी आरिफको कथालाई सन् १९७० बाट सन् २००२ सम्म यस उपन्यासले बिभिन्न आरोह अवरोह दिएको छ ।

उता दिल्लीको बम काण्डमा आरिफका कान्छा भाईलाई जबरजस्ती मुछिन्छ । उनको धर्मका कारणले नै उनलाई यसरी शंकाको घेरामा राखिएको पाइन्छ । अन्तत जेठो छोरा आरिफको मृत्यु अनि कान्छो पुलिसले लिएर गएपछि हराउँदछ । आरिफका परिवार अब केहि नलागेर दुःखका साथ दुबै छोराहरुको शोकमा आफ्नो पोकापन्तुरा बोकेर पटना फर्किन्छन् ।आरिफले ज्यूदो छँदा उर्दू उल्था गर्ने जागिर त पाँउदछन तर उनीसँगै जागीर तयारी गर्न पढ्ने साथीले भने सहजै सरकारी अड्डामा नाम निकाल्दछ र आरिफले आफ्नो धर्मकै कारण सरकारी जागिर परीक्षामा फेल हुन्छ । बिहारको केही गाँउ अनि स-साना शहरसँगको आवेग अनि गुजरात र मुम्बईसम्मको नियात्रा भएको यस उपन्यासले अहिले भारतको पुस्तक प्रेमीलाई तानेको छ । अब्दुल्लाह खानले सोसियल रियाल्जमको यो अभूतपूर्व उपन्यास लेखेको मान्न सकिन्छ ।

घरिघरि लेखकले पटनाका सब्जीमण्डी अनि खानेकुराहरु लगायतका मौलिक कुरा किन छाडेका हुन जस्तो महसुस हुन्छ भने घरिघरि गालिबका कविताहरु मिसाँउदा यो उपन्यास भरपुर मिठास अनि उत्साहका साथ उपस्थित हुन्छ । मौका मिले पढ्नुहोला ।

लाईभमाण्डु
-सुयोग ढकाल

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
Loading comments...
सम्बन्धित खबरहरु

पृष्ठभूमि सन् २०१५ सेप्टेम्बर २५ मा सम्पन्न संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा सहभागी विश्वका १९३ राष्ट्रका राष्ट्र तथा सरकार प्रमुखले सन् २०३०

थिएन भनौ भने मास्टर पास भएको कागजको खोस्टो थियो तर त्यो कागजको कदर थिएन त्यहाँ लखर लखर एउटा अफिसबाट अर्को

गोकुलले मतिर हेर्दै भने ‘जे कुरा देखेर आयो अन्त कतै, त्यो आफ्नो घरमा पनि हुनु पर्ने। नयाँ कुनै कुरा देख्यो,

…अनि पात्र ‘क’ मरूञ्जेल हाँस्न थाल्यो । हाँस्ता हाँस्तै उ रून थाल्यो । रूँदारूँदै उ चिच्याउन थाल्यो । खुइलिएर केहीमात्र