Lifestyle Portal
  •   ११ कार्तिक २०७८, बिहीबार
lekhnath paudyal

आज कवि शिरोमणि लेखनाथ पौडेलको १३५ औ जन्मदिन

१५ पुष २०७५, आईतवार १४:२४

सानैदेखि छुचो हुन्छ दुष्ट मानिसको मति ।
घोचने जङ्गली काँढा पहिले नै तिखा कति ।।

अर्जुन भण्डारी
अर्जुन भण्डारी

उपकारी गुणी व्यक्ति निहुरन्छ निरन्तर ।
फलेको वृक्षको हाँगो नझुकेको कहाँ छ र ।।   (कविता नैतिक दृष्टान्त)

नेपाली साहित्य क्षेत्रका छन्दोबद्ध कविताका थालनीकर्ता प्रतिष्ठीत साहित्यकार कवि शिरोमणि लेखनाथ पौड्यालको आज १३५ औ जन्मदिन हो । सहित्य क्षेत्रमा ठुलो योगदान पुर्याएका कवि शिरोमणी कास्की जिल्लाको पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाको अघौँ अर्चले भन्ने स्थानमा जन्म भएको थियो । हाल उनको घर भएको स्थानमा लेखनाथ संग्रहालय निमार्ण गरिएको छ । उनकै नामबाट उनी जन्मेको नगरपालिकालाइ नामाकारण पनि गरिएको थियो । यो नेपालको सहित्यकारको नाममा नामाकरण गरिएको एक मात्र नगरपालिका हो ।

वि.सं. १९४१ पौष १५ गते शुक्ल एकादशीको दिनमा जन्मिएका साहित्य क्षेत्रका महारथी पौड्याललाइ वि.सं. २००८ सालमा नै उनको साहित्य प्रति योेगदानको कदर गर्दै तत्कालिन महाराज श्री ५ त्रिभुवन विरविक्रम शाह देवले कवि शिरोमणिको उपाधी प्रदान गर्नुभएको थियो । उनको साहित्य प्रतिको योगदानको कदर गर्दै वि.सं. २०११ सालमा काठमाण्डौमा भब्य रथयात्रा पनि आयोजना गरिएको थियो । त्यसै रथयात्राको क्रममा कविविर सिद्धिचरण श्रेष्ठको समितिले उनलाई सार्वजनिक अभिनन्दन पनि गरेको थियो ।

आफ्नो प्राथमिक तहको संस्कृत अध्ययन सकेर उनी १५ बर्षको उमेरमा काठमाण्डौ आएका थिए । करिव ३ बर्षको बसोवास पश्चात् उनी आफ्नो पढाइलाइ निरन्तरता दिन बनारसतिर प्रस्थान गरेका थिए । उनी १८ बर्षको हुँदा ‘शक्तिसुधा’ र ‘कविता कल्पद्रुम’ नेपाली र हिन्दी भाषमा प्रकाशित भएका थिए । उनको यो उल्लेख्य रचनाको कदर गर्दै पौड्याललाइ विभिन्न हिन्दी पत्रिकाहरुले सम्मान पनि गरेका थिए ।

बनारस वाट फिर्ति भएपछि केहि समय उनी तराइको वरिपुरमा गए । केहि समयको तराइ बसोवास पछि उनी पुन काठमाण्डौ नै आए । केहि समय काठमाण्डौ बसोबास पछि उनी राणा शासक भिमशमशेरको नातीलाइ पढाउने काम पाए । त्यसै बेला उनका रचित कविता भिमशमशेरले निकै उचाएका थिए ।

वि.सं. १९६१ मा श्रीमतीको मृत्यु पश्चात उनी योग बन्ने मनशायले मुग्लान सम्म पुगे उनलाइ त्यहाँको गुरु स्वर्गद्धारीले उनलाइ सम्झाएपछि उनी योगी बन्ने सोच बदलेका थिए । उनी त्यहाँ बाट फर्किएपछि पुन रचनाकार्यमा तल्लिन भएका थिए ।

लेखनाथ संग्रहालय
लेखनाथ संग्रहालय

उनको रचनाको सम्मान गर्दै राजा त्रिभुवनले कविशिरोमणी उपाधीको साथै मासिक रुपैया २०० आजिवन भत्ता पनि दिने निर्णय गरिएको थियो । वि.संं. २०२२ सालमा बनारस जाने क्रममा विरामी भएपछि नेपाल फर्किएका पौड्यालको २०२२ साल फागुन ७ गते शिवरात्रीको दिनमा ८२ बर्षको उमेर चितवनको देवघाटमा मृत्यु भएको थियो । उनको मृत्यु पश्चात वि.सं. २०२६ सालमा पज्ञा प्रतिष्ठानले प्रज्ञा पुरस्कार प्रदान गरेको थियो ।

साहित्य क्षेत्रका अग्रणी पौड्याललाइ आज पनि हामी स्मरण गर्दछौं । उनका लेख तथा रचनाहरु आज पनि नविन जस्ता लाग्दछन । उनले धेरै कृतिहरुको रचना गरेका थिए । ती मध्ये ‘सत्यकाली सम्बाद’, ‘बुद्धी विनोद’, ‘तरुण तपसी’, ‘गौरी गंगा’, ‘सुक्रिसिन्धु’, ‘ऋतुविचार’, ‘लालित्य’ तथा ‘सत्यकालि सम्बादलाइ’ विशेष महत्वको रुपमा लिइने गरिएको छ । उनको राणाकालमा गरिएको रचना ‘पिंजडाको सुगा’ निकै चर्चामा रहेको थियो । उक्त रचनामा कवि पौड्यालले जनताहरुलाइ ‘पिँजडाको सुगा’ भनि स्थापित गरेका थिए र उनले जनताहरुको छुटकाराको लागि आवह्वान पनि गरेका थिए ।

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
Loading comments...
सम्बन्धित खबरहरु

काठमाण्डौ । काठमाण्डौ महानगरपालिकाभित्रका स्वास्थ्य मापदण्ड पूरा गरेका विद्यालयले १० असोजदेखि भौतिक रूपमा विद्यार्थीलाई उपस्थित गराएर पठनपाठन गर्ने सक्ने भएका

काठमाडौंः सरकारले विदेशी पर्यटकका लागि क्वारेन्टिनको व्यवस्था हटाएको छ। कोरोनाको विरुद्धको भ्याक्सिन लगाइसकेका पर्यटकका लागि सरकारले क्वारेन्टिन बस्नु पर्ने नियम

काठमाण्डौ । मुलुक बजेटविहीन हुने निश्चित भएको छ । सरकारले ल्याएको प्रतिस्थापन विधेयक संसदमा विचाराधीन रहेको र र अघिल्लो सरकारले

भूमिका तिमल्सिना/काठमाण्डौ । दशैं नजिकिँदै गर्दा खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले उपत्यकाका लागि खसीबोका तथा च्यांग्रा ल्याउने तयारी थालेको छ