Lifestyle Portal
  •   १४ माघ २०७८, शुक्रबार

घर नभुलेकी दिलासा

२४ पुष २०७५, मंगलवार १७:००

महाकवी लक्ष्मी प्रसाद देवकोटाको एउटा भनाई जुन मलाई यिनै मीस नेपाल यू एस २०१८ दिलासा न्यौपानेले सुनाएर फेरि झस्काइदिइन्, पूर्न स्मरण गराइदिईन् । घर छोड तर घर न बिर्स , यस्तै केही कथाहरु हामी लिएर आँउछौं जिवन्त पात्रहरुको लाईभमाण्डु मा ।
नेपालीहरु छरिएर रहेका छन्, सुमेरु पर्वत मुनीको नेपाल अनि कैलाश पर्वतको शयलको यस भूमिमा वासीहरु अब विश्वका हरेक भूभागमा पुगेका छन् । सगरमाथा मुनी वाट भूमध्यरेखा सम्म, उत्तरी र दक्षिणी ध्रुवका गोलहरु सम्म, प्रशान्त महासागर, स्क्यान्डेनेभियन सागर, आन्द्र महासागर, बंगालको खाडि देखि पृथ्वीका हरेक टुक्राटाक्रीमा सग्लो नेपाल पुगेको छ । यस्तै घर नबिर्सिएकी एकजना चेली आज हामी संग छिन्, दिलासा न्यौपाने । गएको १२ वर्षअघि नेपालबाट सपरिवार अमेरिकामा पुगेकी यिनी अहिले आफ्नो सोच र निर्भिकताका लागि त्यहाँ चिनिने रहिछिन् ।

उनी हुन मीस नेपाल यू एसए २०१८ दिलासा न्यौपाने । मीस नेपाल यू एसए दिलासा न्यौपाने लाईभमाण्डु अफिसमा आउदैछिन भन्ने कुराले हामी उत्साहित थियौं । हामीले उनी नेपाल पर्यटन वोर्डको अमेरिकाको लागि पर्यटन वर्ष २०२० को एक्बासडर पनि भएको पहिल्यै चाल पाइसकेका थियौं । अमेरिकामा बसोवास गर्ने दिलासा मेडिकल बिधार्थी हुन्, यिनी डाक्टरीको अध्ययन गर्दैछिन भन्ने कुरा पनि हामीलाई थाहा थियो । साँझ झमक्कै पर्न आँट्दा उनी हाम्रो कार्यालय आइपुगिन् । दिलासाले भर्खरै १५ दिनअघि आफ्नो पिता गुमाएकी छिन्, केही दिनअघि फोनमा कुरा हुँदा उनी पितृकार्यमा ब्यस्त थिइन । अब पर्सि उनी फेरि अमेरिका जाँदैपनि छिन् अनि तमाम ब्यस्तताको बिचमा उनलाई कार्यालयमा देख्न पाँउदा हामी खुशी छौं । उनी उन्को आमा संगै आएकी छिन्, आज हामी उन्का बारेमा अनि उन्को नेपाल मोह अनि बिचारका बारेमा कुरा गर्नेछौं भनेंर म पनि सादा कापी, एकथान कलम अनि कम्प्यूटर लिएर बसेको छु ।
सुवास भण्डारी फोटो खिच्दै छ अनि म कुराकानीमा लागें ।

मीस नेपाल यू एस भन्नासाथ एकखालको ग्ल्यामर अनि फेशन लगायत कुराहरु अनि धारणाहरु म अनि मेरा प्रश्नमा हुनु स्वभावत ठिकै हो । तर दिलासासंगको कुरा गराईमा उनी आधुनिकता भन्दा मौलिकता र दर्शनले भरिएको छनक पायौं, यो एउटा कन्ट्रास्ट नै भन्नुपर्छ । मैले यसै बिषयमा सोधें दिलासा तपाँईले दिएका उत्तर र शब्दको संयोजन आँखा चिम्लेर सुन्दा भने किन हो मलाई एउटा दार्शनिक या वेशाशनमा बसेको पुरोहित संग कुरा गरेको भान भइरहेछ ? सुयोग दाई म त्यो हुँ जे मैले सिकें, मेरा मौलिक धारणा, नेपालप्रेम अनि पारिवारीक मुल्य मान्यताले मलाई बनाएको छ । अध्यात्म अनि अहिलेको विश्वको दौडमा सन्तुलन जरुरी छ अनि यो सन्तुलनमा मेरा अभिव्यक्तिहरु केही फरक त हुनै पर्यो नि ?
उनी अमेरिकामा मेडिसिन अध्ययन गर्दैछिन अनि भविष्यमा पढाई सकेर न्यूरोलोजीमा विशेषज्ञता हासिल गरेर उनी नेपाल फर्कन चाहन्छिन् । अनि अहिले चाँही दिलासा आफ्नो पुस्ताका लागि एउटा आवाज बन्न चाहने बताँउछिन् । म कपीमा टिप्दैछु अनि उनी भन्दैछिन् । अहिले विरुश्वभरि फैलिएर बसेका नेपालीहरुको दोश्रो पुस्ता जो त्यही जन्म भएर हुर्किए उनीहरुमा एउटा पहिचानात्मक द्धन्द हुने गरेको पाइन्छ । आइडेन्टेटी क्राइसिस भएका पुस्ताहरुमा आफ्नो पहिचान नेपाल भित्र भएपनि त्यहाँको अनभिज्ञता अनि आफु भएको भूमिमा पहिचानको परिलक्षीत खोज भनें गरिरहन्छन् । म ती पुस्ताहरुको पहिचानको खोजिमा एउटा आवाज बन्न चाहन्छु, दिलासा ले खरो आवाज दिइन् । हामी नेपाली हौं चाहे जहाँसुकै बसौं तर बसोवासले हामीलाई सिमाबाहिर राखे पनि हाम्रो पहिचान यूगौयूग सम्म नेपालीपना संगै जोडिने हो । नेपालमा बस्नु र नबस्नु अनि नेपाली हुनु फरक कुरा हो र पहिचानको यस दौडमा म एउटा पुस्ताको आवाज बन्न चाहन्छु ।

आफु चिकित्सक भएकाले दिलासाले घरि घरि मेडिकल पोलीटिक्सको कुरा पनि ल्याइन्, मैले उत्सुक्तापूर्वक यस कुरा पनि सोधें । अमेरिकामा बसाँई अनि अध्ययनका क्रममा राजनितीले मेडिकल क्षेत्रमा अनि जनस्वास्थ्मा पार्ने प्रभाव र ल्याउने नितीहरुमा गरेको असर उन्ले नजिकबाट देखेको र बिष्लेषण गरेको बताइन् । नेपालमा पनि जनस्वास्थको चासोका कुराहरु अनि सरोकारका मुद्धाहरुका लागि मेडिकल पोलीटिक्सको प्रभावकारीतामा उनको जोड थियो । दिलासा अब अध्ययन सकाएर नेपाल फर्किएपछि चाँही यस क्षेत्रमा के गर्ने सोच छ भन्दा उन्का दुई बुँदाका उत्तरहरु आए । पहिलो उनी नेपालको ग्रामीण भेकमा संक्रमण नियन्त्रण गर्न चाहन्छिन, ईन्फेक्सन कन्ट्रोल गर्ने जरुरी रहेको उन्को ठम्याई छ । अनि शहरी क्षेत्रमा बढ्दो क्यान्सरको संक्रमणमा जनचेतना जगाउन अत्यन्त जरुरी रहेको उनी बताँउदछिन् । यसका लागि रोगहरुको केन्द्रित ठाँउहरुमा जनचेतना कार्यक्रमहरु ल्याउन जरुरी उन्को ठहर छ ।

मेरो पढाई बाँकी छ र अहिले म त्यसमा फोकस गर्छु तर भविष्यमा नेपाल फर्किएपछि म जनसरोकारका यस्ता कुराहरुमा लाग्नेछु । पोलीटिक्सलाई मडिसिनले कसरी मेन्ड गर्न सक्छ अनि सुशाषनमा कसरी प्रभाव पार्न सक्दछ मैले बुझेदैछु । हेल्थ मिनीस्ट्री देखि स्टेट लेभल क्लीनीकसम्म जानकारी, जनचेतना अनि रोग बिशेष रोकथामका कुराहरु प्रवाह गरिन जरुरी छ । फेरि जनस्वास्थका मुद्धामा सरकार अनि निजी क्षेत्र पनि एकसाथ हुन जरुरी छ र साथसाथै सामाजि सुरक्षाका प्रावधानहरु प्रर्वधन गर्न अत्यन्त जरुरी पनि छ ।
दिलासालाई यसपाला नेपाल आँउदा केही आधुनिक बृद्धबृद्धा स्याहार केन्द्र देखेर धेरै खुशी लागेको छ भन्छिन् । नेपालमा यस्ता स्याहार केन्द्रहरु अझै राम्ररी खुल्न अनि प्रभावकारी हुन जरुरी देख्दछिन दिलासा । हुन त उन्लाई नेपाली जनसरोकार अनि जनस्वास्थका बिषयमा नेपालको निती नियमहरु उति थाहा छैन तर बिदेशमा जस्तो नेपालमा औषधी कम्पनीहरु सरकार अनि सरकारी स्वास्थ प्रावधानमा हावी नभएकोमा उनी खुशी छिन् । सामाजिक सुरक्षाको प्रावधानमा मान्छेहरुको उमेर अनि अवस्थाका बिवरणहरु पनि बैज्ञानीक बनाइनु पर्दछ उनी जोडछिन् । उनी पेन्टिगं गर्न र स्वयंसेवीका भएर सामाजिक कार्यमा संलग्न हुदाँ खुशी हन्छिन् । खाना पकाउन, अध्यात्मिक पुस्तकहरु पढ्न, दर्शनका बारेमा जान्न अनि संस्कार र सभ्यताको जानकारी र अनुभव लिन उनीलाई खुशी लाग्दछ । मैले दिलासालाई के गर्दा खुशी हुनुहुन्छ त भनेंर प्रश्न राखेको थिए । उनीले खुशीलाई एउटा सन्तुलनका रुपमा लिएर समयको प्रभावकारी उपयोगीतालाई खुशीसंग जोडिन् । त्यसो भए दिलासा के के देखेर चाँही खुशी हुनुहुन्छ त ? मैले सोधें । उनी बच्चा निर्बाध रुपमा खेलेको , बुढाबुढी जोडीहरु मिलेर हिँडेको लगायत ससाना कुराहरुमा खुशी हुने रहेछिन् । सामान्यरुपमा मान्छेहरु बिदेश जान पाँउदा, या धेरै धन कमाँउदा या अरुलाई हराँउदा खुशी हुने गरेको हाम्रो अहिलेको परिपेक्ष्यमा दिलासा न्यौपानेको खुशीको परिधीको सामान्य ब्याख्याले मलाई भनें छोयो ।

अनि अरु के गर्दा खुशी भइन्छ, म फेरि सोध्न तिर लागें । परिवारको अपेक्षा पुरा गर्दा अनि आफ्नो सहजता बाहिरका कामहरु अनि चुनौतीहरु गर्दा उनी खुशी हुने रहेछिन् । अध्यात्म अनि वैदिक दर्शनका कुराहरु पढ्दा उन्को खुशी बढ्ने रहेछ । श्रीमद भागवत गीता लगायत अन्य धेरै दर्शनका अनि धर्मका पावन पुस्तकहरु उन्ले पढेको बताइन । हामीले हाम्रो भगवानसंगको समबन्ध अनि प्रकृतीसंगको निकटता भुल्न आँटिसक्यौं । हामी अब आफु बन्न चाहना नराखि अरु नै कोही बन्ने कसरतमा लागेका छौं, आखिर किन ?
उनी थप्दै गईन्, आफ्नो बिचारको संकुचनमा शरीरको नाप र तौलमा खुशी र सुन्दरता खोज्न खोज्नु मुर्खता हुन सक्दछ । हामी आन्तरिक सुन्दरताको खोज गर्दैनौं । भौतिकताको खोजमा मान्छेले मान्छे बन्नै भूल्न आँटेको छ र यसका लागि मिडियाका कुराहरुले पनि मान्छेलाई गलत पथमा डोहोर्याइरहेको छ । हामी सुन्दरताको अनि शक्तिको प्रतिक बन्न लालाहित छौं तर किन हामी शक्तिशाली बिचार र दर्शनको आवाज बन्न सकिरहेका छैनौ ?

बिहानको ८ देखि बेलुकीको १० सम्म मोबाइल फोन र भर्चुअल विश्वमा रमाउने सन्तानले छेउका आमाबुवाको दुख्खलाई नजरअन्दाज गर्दछ । आजका पुस्ताहरु मानवनिर्मित कुरा र विश्वमा धेरै रमाएर प्रकृति भुल्न आँटिसके जुन पक्कै राम्रो हैन् । प्रविधीका साथसाथै मौलिकता र सामाजिक सीप पनि चाहिन्छ । अध्यात्म चाहिन्छ । यस्तै बिचारहरु अनि अभिव्यक्तिले होला उनी २०१८ मा मीस नेपाल यू एस ए भएको बताँउदछिन्। १७ जना टप फाइनलीस्टमा यिनी प्रथम भएकी हुन् ।
नेपाल पर्यटन वोर्डको पर्यटन वर्ष २०२० की एम्वासडरका रुपमा यिनी आफुलाई निकै जिवम्मेवार ठान्दछीन् । अमेरिकामा यिनी बिभिन्न स्टेटहरुमा जाँदा, नेपाली समुदया भेट्दा या अन्य समुदायहरु संगको अन्र्तक्रियामा आफ्नो नेपाल, पर्यट अनि पर्यटकिय गन्तव्यका बारेमा बोलिहाल्ने रहेछिन् । बिभिन्न बा्रसर, भिडियो लगायतका कुराहरु यसरी कार्यक्रममा बाँढ्ने अनि नेपाल जान मान्छेहरुलाई उत्साहीत गर्ने कार्यलाई यिनले आफ्नो जिम्मेवारी ठानेकी छिन् । वर्ष २०१९ को अप्रिलमा रकसिद्धि सांगितिक समुह र यू एस एम्बेसीको सहकार्यमा नेपालका मौलिक सरसामानहरुको अमेरिकामा प्रदर्शनी गर्ने यिनको योजना रहेछ । नेचुरल्ली नेपाल भनेंर गरिने यस कार्यक्रमले संस्कार, खानपिन अनि नेपाली सामान र शिल्पको ब्यबसाह प्रर्वधन गर्ने उदेश्य राखेको रहेछ । अमेरिकाको डिसीमा आयोजना हुने यस कार्यक्रम सन् २०१९ को अप्रिलमा हुने एउटा आर्थिक परराष्ट्र अर्थात इकोनोमिक डिप्लोमेसीका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ ।
हामी नेपालमा जत्तिकै रौनकका साथ बिदेशमा चाडपर्व र नेपाली दिनबिशेष कुराहरु मनाँउछौं, दिलासा भन्दैछिन् । अब हाम्रो सस्कार अनि सभ्यतालाई विश्वसामु चिनाउन नयाँ पुस्ताको अर्थपूर्ण सहभागिताको खाँचो छ भन्ने दिलासाको तर्क छ । दिलासा अब जुलाईमा फेरि नेपाल आउनेकार्यक्तम छ रे । पूर्व अमेरिकी राजदुत स्कट डेलेसी र दिलासाको सहकार्यमा सोरवे नामक गैर सरकारी संस्था मार्फत नेपालमा जनस्वास्थका कुराहरुमा कार्य गर्न यिनी कटिवद्ध छिन् । जे होस् दिलासाले घर छाडे पनि घर भूलेकी छैनन, म आश्वस्त छु ।
नेपाललाई थप दिलासाहरुको अर्थपूर्ण सहभागिताको खाँचो छ, अमेरिका जानु अघि एउटा भिडियो पठाउनुहोस है, मैले उनलाई भनेको छु ।

-सुयोग ढकाल

भिडियोमा उन्का कुरा  ।

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
Loading comments...
सम्बन्धित खबरहरु

कामाडौं । नगर विकास कोषले उत्कृष्ट सेवाग्राहीलाई पुरस्कृत गर्ने भएको छ । कोषले एक सूचना प्रकाशित गदै आफ्नो ३४ औ

देशको सङ्घीय राजधानी क्षेत्र रहेको काठमाण्डौ महानगरपालिका भित्र सार्वजनिक शौचालयको व्यवस्था नरहेको बहस भइरहेका बेला यस सम्बन्धी महानगरपालिकासँग यथार्थ सूचना

भारतको ७३ औं गणतन्त्र दिवसको अवसरमा भारतीय राजदूतावासको रक्षा प्रभागले ‘स्वतन्त्रताको अमृत महोत्सव – Azadi ka Amrit Mahotsav’ अन्तर्गतको कार्यक्रमको

भारतीय राजदूतावास, काठमाडौंले मिति २०७८ पौष २६ गतेका दिन होटल र्‍याडिसनमा विश्व हिन्दी दिवसको आयोजना गर्यो । सन् १९७५ जनवरी