Lifestyle Portal
  •   २६ बैशाख २०७८, आईतवार

के तपाईंलाई बारम्बार अचानक आवस्यक भन्दा ज्यादा रिसाउने, सन्कने, उत्तेजित हुने बानी छ ? यस्तो छ समाधानका उपाय

५ माघ २०७५, शनिबार १०:०९

– (बिरामी रिसाएको अनुहार बनाउंदै) यो शुरु गर्नु भन्दा अगाडी म सोध्न चाहन्छु, के म आजै घर जान पाउँछु?

Dr.Kalyan Subedi
Dr.Kalyan Subedi

* Can’t guarantee that. पहिले कुरा त गरौँ ।”
– मैले नयाँ काम शुरु गरेको जम्मा दुई हप्ता जति भो । I cannot afford to lose it. मलाई जान दिईएन भने म आँफै यहाँबाट निस्किएर हिन्नेछु । कसैले रोक्न सक्दैन मलाई । अहिले नै भनिदिएको छु।

* तपाईंले आँफुलाई झन् अप्ठ्यारोमा नपार्नुस् । तपाईंलाई थाहा छँदै छ यो LockDown unit हो l यहाँबाट जबरजस्ती निस्कन सजिलो छैन । प्रयास मात्र पनि गर्नु भयो भने पुलिस आएर State Run Institute मा राखेर तपाईंलाई उपचार गर्नेछन । म यहाँ तपाईंलाई सहयोग गर्न आएको हुँ । तपाईंको मर्का बुझ्न आएको हुँ । Please don’t blow up your opportunity. तपाईंको काममा जानु पर्ने बाध्यता पनि म बुझ्न सक्दछु । let’s have a talk first. बरु एकछिन पछि ठण्डा दिमागले कुरा गर्न मन भए म पहिले अरु बिरामीहरुसंग कुरा गर्छु । केहि घण्टा पछि कुरा गरौंला ।
(ऊ अलि शान्त भए जस्तो देखीन्छ)
– No. Ask me questions now…… माफ गर्नुहोला म बेथ्थामा तपाईंसंग झर्किएं । यो झनक्क रिसाउने बानीले गर्दा मेरो जिन्दगिनै डामाडोल परिसक्यो ।

* तपाईं कसरी यहाँ admit हुनु भो ? बिस्तारमा भन्न सक्नु हुन्छ?
– अस्तिदेखि घरको Cable बिग्रिएको थियोl न Internet चल्छ न TV न home फोन नै । केहि घण्टा भित्र आएर बनाईदिन्छु भनेर हिजो दिनभर कुर्यायो । ४ बज्दा पनि कोहि आएनन्। आँफुसंग Mobile फोन पनि थिएन । पसलमा गएर cable वालालाई फोन गर्छु र चुरोट पनि किनेर ल्याउँछु भनेर यसो २ मिनेट के घरबाट निस्किएको थिएँ Cable वाला आएर फर्किएछन् । मेरो पारा तात्यो र आधा घण्टा पर भएको Cable को Office मा गएर Manager संग बात गर्न माग गरें । Manager meeting मा भएकाले अर्को एक घण्टा कुर्न भने । मैले रिस थाम्न सकिन, waiting room को गमला उचालेर फालेको याद छ त्यसपछि केहि याद छैन । सिसाका झ्यालहरु फोरेछु, अनि खै कस-कसलाई मार्ने धम्कि पनि दिएछु । धन्न यहाँ आएर उपचार गराउने सहितको शर्तमा cable company ले case drop गरिदियो ।

* तपाईंलाई यसरी रिस उठ्ने समस्या कहिले देखि सुरु भो ? आज सम्म कुनै उपचार गर्नु भाको छ? औषधि केहि खानु हुन्छ अहिले?
– सानै देखि औषधि खुआएका थिए मलाई; केसैले भेटेन । Breathing Exercise, Meditation सबै गरें । …… स्कुलमा म संग मास्टर पनि डराउथेl हप्ताको एक पटक कोहि न कोहिसंग झगडा हुन्थ्यो l कति जनालाई रगताम्मे हुने गरेर पिटें गिन्ती नै छैन । बास्तबमा म संधैं हाँसखेल गर्नु पर्ने, रमाइलो गरिरहन पर्ने मान्छे हुँ । तर सानो कुरामा चित्त नबुझे मेरो रिस यति चांडो, यति ठुलो हुन्छ कि! आँफुलाई थाम्नै सक्दिन । …….कहिले काहीं त रिस उठेपछि अर्धचेत नै हुन्छु। के के फोरें, भत्काएं, बिगारें अरुले पछि भनेपछि मात्र थाहा हुन्छ । ……… ठुलो भएपछी बानी हट्छ कि भन ठानेको थिएँ तर झन् जटिल हुँदै गयो। यही रिसको कारणले धेरै सम्बन्ध बिगारें l गर्भवती श्रीमतीलाई कुट्दा ३ बर्ष जेलमा परें l अहिलेसम्म छोरीको मुख देखेको छैन । …..कहिले काहीं त म राक्षस नै हो झैं लाग्छ । …..हेर्दा हेर्दै आँफैले आफ्नो भबिष्य अंध्यारोमा पारिसकें…… आफै देखि दिक्क लाग्छ…… रिसाहा म…….

कहिले काँही झनक्क रिस सबैलाई उठ्छ । जिन्दगीमा २-४ पटक आवस्यकता भन्दा धेरै गुना बढी रिसाएर अप्ठ्यारोमा पनि पर्नु भो होला । केहि हदसम्म चित्त नबुझ्नु र रिस उठ्नु बाँच्नलाई अति अवास्येक छ । मानब बिकासमा यसको धेरै महत्व पनि छ । रिसको महत्वको बारेमा अरु कुनै बेला बिस्तारमा लेख्नेछु । आज रिसको खराब परिणामको बारेमा कुरा गर्दैछु ।

Intermittent Explosive Disorder भएका मानिस निकै सानो कुरामा पनि चित्त नबुझ्दा सामान्य व्यक्ति भन्दा दसौं-सयौं गुणा ज्यादा रिसाउँछन् । यिनीहरुको कोहि न कोहि संग महिनामा ३-४ पटक निरन्तर भयङ्कर ठुलो झगडा परिरहन्छ ।

छोटकरीमा यसको उपचार कसरी गरिन्छ यहाँ बूँदागतमा लेख्दैछु । Psychiatric Practitioner हरुको उपचार गराउने आ-आफ्नै तरिका होलान् । मैले आफूले उपचार गर्ने तरिका यस प्रकार छः
१. पहिलो भेटमा (Initial Evaluation) (करिब १ घण्टाको समय)
– यो प्राय appointment लिएर गरिन्छ l (माथिको घटना Court Order भएकाले emergency basis मा Crisis Center मा भएको थियो)
– यो भेटको उदेश्य रिसको कारण केहि छ कि भनेर पत्ता लगाउने हो l कहिले काहीं illegal drugs, मानसिक समस्या लगाएत अन्य पारिवारिक, आर्थिक, सामाजिक समस्याले पनि मानिसलाई झनक्क रिस उठाउने बनाउँछ l
– यस भेटमा बिरामीको मर्का बुझ्ने, उसको भित्रि पिडा बुझ्ने, र उसका सम्पूर्ण प्रश्नहरुको जवाफ दिने काम गरिन्छ l प्राय बिरामीका प्रश्नहरु “म किन यस्तो रिसाहा भएको हो ?” ” के म जिन्दगीभर यस्तै नै हुनेछु ?” ….. आदि हुन्छन् l समय रहेको खण्डमा मैले “Virtual Brain Model” मार्फत रिस कसरी उठ्छ भन्ने बिरामीले बुझ्ने भाषामा सामान्य जानकारी दिन्छु l यो तरिकाले बिरामी आँफु खराब मानिस होइन बरु आंफ्नो biological/ genetic/ hereditary/ neurochemical आदिको कारणले गर्दा रहेछ भन्ने महशुस भै उसमा केहि आश पलाउँछ l समय नभए दोश्रो भेटमा यसबारे कुरा गरिन्छ l
– पहिलो भेटमा छुटाउनै नहुने कुरा भनेको बिरामीको नजिकका नातेदार संग उसको बारेमा सोध्नु हो l हामीले गर्ने बानिव्यहोराको सहि मुल्यांकन हामी आंफुले भन्दा पनि हामीलाई दिनहुँ बेहोर्ने हाम्रा नातेदार र साथीभाइले गर्न सक्दछन् l बिरामी appointment मा एक्लै आएको खण्डमा फोन मार्फत घरपरिवार संग कुरा गरिन्छ l
– बिरामीलाई औषधि नै चाहिने निर्कोल भए चाहिने बखत मात्र खाने (as needed) औषधि दिइन्छ l कसै-कसैले सोहि औषधि नियेमित खानु पर्ने पनि हुन्छ l
– बिरामीलाई psychotherapist संग appointment मिलाइदिइन्छ l यस्ता psychotherapist हरु लाई प्राय सम्पूर्ण मानसिक रोगहरुको बारेमा जानकारी हुन्छ र उनीहरुसंग फरक फरक (disorders) रोगहरुलाई फरक किसिमले “Talk Therapy” (psychotherapy) द्वारा उपचार गराउने ज्ञान हुन्छ l उनीहरु psychology मा कम्तिमा mastar degree holder हुन्छन् l बिरामीको उपचार बिधि, प्रगति आदि बारेमा Psychotherapist र Psychiatric Practitioner को नियमित communication (सम्पर्क) हुनु अत्यन्तै जरुरी छ l

२. दोस्रो भेट (follow up) (करिब १५-३० मिनेटको)
– यो भेट एक महिना भित्र हुन्छ । Therapist संगको therapy कस्तो भयो? औषधिले काम गर्यो कि गरेन ? आदि छलफल हुन्छ ।
– Therapist संग भेट नभएको भए वा बिरामी अन्य कोहि संग कुरा गर्न अन्त जान नखोजेको भए Psychiatric Practitioner द्वारानै psychotherapy उपलब्ध गराइन्छ ।

३. अन्य follow up हरु:
– कुनै नयाँ औषधि शुरु गरेको भए वा जीवनमा कुनै नयाँ घटनाहरु भएमा एक महिना भित्र नत्र कम्तिमा प्रत्येक तीन महिनामा भेट हुन्छ ।
– क्लिनिक र अस्पतालका आ-आफ्नै policy हुन्छन् । मेरोमा कम्तिमा प्रत्येक तीन महिना एक पटक Psychotherapist वा Psychiatric Practitioner संग भेट गर्न छाडेमा बिरामीलाई सेवाबाट dismiss (discharge) गरिन्छ ।

डा.कल्याण सुबेदीका अन्य लेखहरु:

1,विदेश जानेले अचानक ज्यान नजावोस भनेर के के सतर्क अपनाउनु पर्छ ? – डा. कल्याणको उपाय

2, महिला र पुरुषमा हुने यौन समस्या र समाधानका उपायहरु -डा. कल्याण सुबेदी

3, डिप्रेसन के हो र यसबाट कसरि बच्ने ? -डा. कल्याण सुबेदी

4,What are the reasons behind sudden death of young people in abroad?

5,What is depression? What are the symptoms of Major Depressive Disorder?

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
Loading comments...
सम्बन्धित खबरहरु

सुयोग ढकाल । सिरम इन्स्टिट्यूट भारतले बनाएको कोभिशिल्ड, चीनको सिनोभ्याक्स, रुसको स्पुतनिक अनि अमेरिकन लगानीको कम्पनी पिफाइजर, मोडर्ना लगायतका थुप्रै

काठमाडाैं। संसद्को विशेष अधिवेशनअघि स्वाब संकलन गरिएका १२ सय ३५ मध्ये १६० जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) संक्रमण पुष्टि भएको छ।

काठमाडौं । अक्सिजन ग्यासको अभाव भएको भन्दै काठमाडौँका चार अस्पतालले कोरोना संक्रमित बिरामीलाई भर्ना गर्न नसकिने जनाएको छ । मेडिकेयर

काठमाडौं । चीनबाट अत्यावश्यक स्वास्थ्य सामग्री लिन राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल वायुसेवा निगम (नेपाल एयरलाइन्स) को वाइड बडी ए३३० जहाज यही