Lifestyle Portal
  •   १७ श्रावण २०७९, मंगलवार

प्रजातन्त्र छिप्पीदै गयो, शहिदहरु भूलिँदै गए

१६ माघ २०७५, बुधबार १६:४६

आजभन्दा ७७ वर्षअघि विसं १९९७मा प्याफलको त्यहि बाटोमा माघ १४ गते राती एकजना कैदिलाई नेलकडि सहित एकहुल सिपाहीले हिँडाउदै शोभाभगवती लिएर जाँदैथिए । वि.सं १९७५ मा जन्मिएका गंगालाल त्यतीबेला २२ वर्षका थिए, पत्नी हसनादेवी प्याफलको घरमा भएका कारणले यिनले पत्नी हँसनादेवी र परिवारजनले सुनुन भनेर देशप्रेमका नाराहरु जोडजोडले कराए । सुत्केरि श्रीमती भएको आफ्नो घरको छेउबाट उनलाई र अर्का शहिद दशरथ चन्दलाई सँगै शोभाभगवती लगेर मारिएको थियो ।

suyog dhakal
लेखकः सुयोग ढकाल

काठमाण्डौ, मरु प्याफलमा रहेको अमर शहिद गंगालालको घर ७२ सालको भुकम्पले लडाएपछि गंगालाल लुटपुटिएर हुर्किएका भित्ताहरु फेरि उठ्न सकेनन् । प्रजातन्त्र अनि गणतन्त्रको नारा लगाएर हानाथाप गरेको नेपाली नेतृत्वहरु निकै फेरिए तर प्रजातन्त्र सेनानीको त्यो निवास बनाउन र संग्रह गर्न कसैले आवश्यक ठानेनन ।

गंगालालले त्यस यात्राका क्रममा घरनजिकै श्रीमतीको नाम ३ पटक लिएको बताइन्छ, निर्दयी सिपाहीहरुले उनलाई एकझल्को परिवारको मुख पनि हेर्न दिएनन् । गंगालाल र दशरथचन्दको त्यो यात्रा बिष्णुमती हुँदै शोभाभगवतीमा लगेर सधैंका लागि अन्त्य भयो, देशद्रोहीको अपराधमा यिनलाई निर्मम गोली हानेर अमर बनाएको थियो तत्कालिन निरंकुश सत्ताले ।

बिष्णुमती र भचाखुशीको दोभानमा पहिल्यै देखि बाँस गाडिएका थिए, दुइवटा अनि फरक फरक दिशामा पर्नेगरि दशरथ चन्द र गंगालाललाई बाँधियो । त्यसै वर्ष कार्तिक २ गते पक्राउ गरिएका गंगालाललाई माघको १४ गते राती १० बजे गोली हानेर मारियो । उनीहरुलाई अन्तसम्म पनि माफी माग्नका लागि राणा शाषकका तर्फबाट नर शमशेरले अवसर दिएका थिए । तर प्रजातन्त्रका यि सेनानीलाई प्रजातन्त्रको मोह यति थियो कि गोलीको वर्षा गरेपनि माफीको स्वर आउन असम्भब थियो । पहिले दशरथचन्दलाई तिघ्रामा हानिएको गोलीले उनी छटपटाँउदै गर्दा गंगालाललाई माफी माग्न भनियो तर त्यसो भएन । रगतले लतपतिएका चन्द र गंगालाल दुबैले प्रजातन्त्रको नारा लगाए । भनिन्छ कि उनीहरुले राणा जल्लाद मुर्दावाद भनि झनै चर्को नारा लगाए । गोली हान्न खटाईएका रक्सीले मातेका सरसफाई गर्नेहरु (पोडे)ले पनि गोली चलाउन डराए तर पछि राणा प्रतिनिधी नर शमशेरको आदेशमा यिनीहरुलाई छाती मै गोली हानियो । अन्तको गोली नरशमशेर स्वयम या सरसफाई गर्नेहरुले हाने भन्ने बिषयमा चाँही दुईमत पाइन्छ तर जे होस् राणाको निर्देशनमा वीर नेपाली सपुतहरुको हत्या भयो ।

कहिलेकाँही त लाग्छ कि यि वीर सपुतहरु प्रजातन्त्र पछि पनि जिवीत भएर शासनको वागडोरमा आएका भए शायद नेपाल आज कति भिन्न हुन्थ्यो तर अफशोच!! क्रमश: देश स्वार्थ अनि सत्तामोहमा हराँउदै गएको भान सबैलाई भएको छ, शहिद दिवसमा ति सम्पूर्ण शहिदहरुलाई गुमाउनुको पीडा अनि देशले सक्षम नेतृत्व नपाउनुको पीडा दुबै पीडाहरु नेपालीजनमा देखिन्छ ।

गंगालालको लडेको घर

काठमाण्डौ, मरु प्याफलमा रहेको अमर शहिद गंगालालको घर ७२ सालको भुकम्पले लडाएपछि गंगालाल लुटपुटिएर हुर्किएका भित्ताहरु फेरि उठ्न सकेनन् । प्रजातन्त्र अनि गणतन्त्रको नारा लगाएर हानाथाप गरेको नेपाली नेतृत्वहरु निकै फेरिए तर प्रजातन्त्र सेनानीको त्यो निवास बनाउन र संग्रह गर्न कसैले आवश्यक ठानेनन । गंगालाल देशका लागि लडे अनि अमर भईदिए र हरेक वर्ष शहिद सप्ताहमा देशले केहि थान माला र वक्तव्यमा गंगालाललाई श्रद्धासुमन दिएको छ, दिँदै छ ।

सुनिन्छ नि फलाना नेतालाई उपचार खर्च यति, फलाना विदेशमा यो उपचारका लागि भन्ने कुराहरु । वैदेशीक उपचार अनि बिदेशी बैंकमा भरपुर पैसा भेलापारेका मान्छेहरु सदनमा हालीमुहाली गर्न थालेका यस समयमा प्रजातन्त्रको एक मुठ्ठि आकाशका लागि रगतको खोला बगाउने शहिदहरु संझना सम्म पनि छाडिएछ, आजभोली । यस्तै केहि भन्दछ गंगालालको घरको अवशेषले ।

कोही त मर्दा डाक्टरको चाकरी
कोही त मर्छन अस्पताल नहेरि , हाम्रो नेपालमा

नेपालका इतिवृतान्त शायद आजको यो दिनसम्म पनि खासै परिवर्तन भएको छैन् । यहाँ संझनुपर्ने मान्छेहरुलाई बिर्सिएको पाइन्छ, बग्रेल्ती । शहिद दिवसमा शहिदहरुको संझना मुर्ती अनि मालामा मात्र सिमित गर्ने चलन निकै पुरानो भइसक्यो देशमा ।

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको शब्दकोष अनुसार शहिद भन्नाले आफ्नो देश, संस्कृति र अस्तित्वको संरक्षणका तथा स्वतन्त्रताको प्राप्तिका निम्ति बलिदान भएर लोकहितमा लाग्ने अमर व्यक्तिलाई बुझिन्छ । नेपालको पहिलो शहिद लखन थापालाई मानिन्छ । थापालाई तत्कालिन राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा बिरुद्ध प्रचार प्रसार गरेको आरोपमा बिक्रम सम्बत् १९३३ साल फागुन २ मा गोरखाको मनकामना मन्दिर नजिकैको रुखमा झुन्ड्याएर मारिएको थियो । थापा तत्कालिन सैन्य पल्टनमा कार्यरत थिए । शहिद शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द र गंगालाल श्रेष्ठ लाई पनि राणा शासनकै बेला मारिएको थियो । बिक्रम सम्बत् १९९७ साल माघ १० गते राति १२ बजे काठमाडौंको पचलीमा खरीको रुखमा शुक्रराज शास्त्रीलाई झुण्ड्याईएको थियो भने धर्मभक्त माथेमाको सिफलमा हत्या गरिएको थियो । त्यसैगरी माघ १४ गते दशरथचन्द्र ठाकुरलाई शोभाभगवतीमा गोली हानी हत्या गरिएको थियो र सोहि दिन राति १० बजे शोभाभगवतीमै लगेर गंगालाल श्रेष्ठलाई खम्बामा बाँधेर गोली हानी हत्या गरिएको थियो ।

आज हामी गंगालाल श्रेष्ठको कुरा गर्न चाहन्छौं कलिलो उमेर, जुझारु बानी, अध्ययनशील व्यक्ति अनि शालिन धारणा भएका गंगालालले देशको प्रजातन्त्रका लागि आफूलाई अर्पण गरे, मृत्युको बाटो रोजे । उनलाई तत्कालिन शाषकहरुले मारे तर मरेर पनि उनी अमर छन् । त्रिचन्द्र कलेजमा आइएस्सी पढ्दै गरेका गंगालाल होनहार थिए र स्वाभिमान यिनको मुख्य पहिचान थियो । मान्य थिएन यिनलाई कसैको जहाँनिया शाषनमा बस्न्, प्रजातन्त्र यिनको मष्तिष्कमा एउटा उत्कृट सपना थियो र यस्का लागि यिनले ज्यान दिन पनि पछि परेनन् । यिनी लगायत अन्य शहिदहरुको हत्या गरिएको १० वर्षपछि देशले प्रजातन्त्र पायो अनि त्यस प्रजातन्त्र कहिले राजा त कहिले व्यबस्थाले थिचोमिचो गर्दै आज यो स्थानसम्म आइपसग्यो । प्रजातन्त्र छिप्पीदै गयो अनि शहिदहरु भूलिँदै गए ।


बिक्रम सम्वत् २०७५ को माघ १६ का दिन हामी अमर शहिद गंगालालको घरको अवशेष भएको ठाँउ पुग्दा रक्तदान कार्यक्रम भइरहेको थियो अनि उनका नाती हजुरबुवालाई सम्झना गर्दै बोल्दै थिए । हामीले भिडियो पनि ल्याएका छौं ।

नेपालको प्रजातन्त्र सडकको चिच्याहट र सदनको कोलाहलमा भन्दा शहिदहरुको सम्मानमा र प्रजातान्त्रीक मुल्यहरुको आत्मसाथमा बढि मुस्कुराँउछ । उतीबेला भगाइएका शाषक मानसिकता भएका क्रुर चरित्रका शक्तिशाली अनुहारका प्रतिविम्ब अब फेरि नेपालको सदनमा छिरेको अनुभव हुन्छ । अपराधी अनि हत्याराहरुको सदनमा सपथ देखि बलात्कारीहरुको संरक्षण, भ्रष्ट्राचारी र तस्करीहरुको प्रलोभनमा बढेका सत्तामोहहरुले शहिदहरुको बलिदानलाई निरर्थकतुल्य बनाएको भनें पक्कै छ ।

शहिद दिवसहरुमा हामीलाई चाँही एउटा कुरा सँधै लाग्दछ, प्रजातन्त्र छिप्पीदै गयो अनि शहिदहरु भूलिँदै गए ।

लाइभमाण्डु

सुयोग ढकाल ,विजय धिताल, राजेन्द्र डंगोल 

खादा लगाएका शहिद नाती ‘प्रसन्न श्रेस्ठ’

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
सम्बन्धित खबरहरु

भारत सरकारको अनुदान सहयोगमा तनहुँ जिल्लाको घिरिङ गाँउपालिकामा अवस्थित श्री दिपक माध्यमिक विद्यालयको नवनिर्मित भवनको उद्घाटन भएको छ । भारतीय

भारत सरकारको अनुदान सहयोगमा सिन्धुली जिल्लाको कमलामाई नगरपालिका–६ मा अवस्थित सिन्धुली सामुदायिक टेक्निकल इन्स्टिच्यूटको नवनिर्मित शैक्षिक भवनको उद्घाटन सम्पन्न भएको

विपद् न्युनीकरण प्रयासमा नेपाललाई निरन्तर सहयोग गर्ने हाम्रो प्रतिबद्धता अनुरुप नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले गृह मन्त्रालय, सिंहदरबारमा आयोजित

भारत सरकारको अनुदान सहयोगमा डोटी जिल्लाको जोरायल गाउँपालिका–४ कुण्डीकोटमा अवस्थित श्री घण्टेश्वर माध्यमिक विद्यालयका लागि निर्मित विद्यालय भवन तथा छात्रावास