Lifestyle Portal
  •   १२ आश्विन २०७८, मंगलवार

प्रजातन्त्रका लहरहरु

७ फाल्गुन २०७५, मंगलवार ११:२३

राणाशाषकले झुण्ड्याएर मारेका शहिदहरुको बलिदान, उनीहरुले खाएका गोली अनि तिनको खोकाहरुले रक्तिम अक्षरमा कोरिएको खाकामा नेपालको प्रजातन्त्रको उदय भएको हो । नेपालीका छोराहरुले पढ्न नपाउने, शाषकवर्गको हेपाईमा बस्नपर्ने, क्षमता भन्दा चाप्लुसीपनाको कदर हुने लगायत बिभिन्न समस्या अनि पावन्दीमा भएको नेपाली समाजले प्रजातन्त्रसंगै फड्को मारेर आज यस अवस्थामा आइपुगेको छ ।

अब बिचार, अभिब्यक्ति अनि समानताको स्वतन्त्रता नेपालमा छ भनिँरहदा फेरि कहिलेकाँही झल्यास्स पशुपती शर्माको गीत ब्याण्ड, भ्रष्टाचारी अनि सुन तस्करीहरुको बचावट र एयरपोर्टमा तस्करहरुको सुन छिर्दा नेपाली वैदेशिक कामदारहरुको ससाना सामान पनि सरकारी संयन्त्रले छिराउन नदिएर दिएको कष्टको संझना आँउछ । बिसं २०७५ सालको यो संघारमा फाल्गुनको ७ गते अनि संझन्छु के नेपालमा प्रजातन्त्र आएकै हो त ? देशमा काम नभएर खाडीम गएका नेपालीको कथा, विदेशमा पढाई र काम खोज्दै भासिएका बिधार्थीको बेदना, काठका बाकसमा आउने सपनाको अन्त्यका चर्चा अनि संसदभित्रको राजनैतिक धारको अचाक्ली विवादको धागोभित्र प्रजातन्त्र छ र भन्ने प्रश्न सबैलाई लागेको छ ।

इङ्गल्याण्डका पूर्व प्रधानमन्त्री विन्सटन चर्चिलले एकफेर प्रजातन्त्रका बारेमा सरकारको उपलब्ध सबै शाषकिय स्वरुपहरुमा सबैभन्दा कम नराम्रो स्वरुप नै प्रजातान्त्रिक स्वरुप हो भनेका थिए । उन्का अनुसार अन्य नराम्रा शाषन स्वरुपहरु मध्य सबैभन्दा कम नराम्रो स्वरुपनै प्रजातान्त्रिक स्वरुप हो । कताकता शासनप्रतिको उदासिनता पनि देखिन्छ उन्को भनाईमा तर प्रजातन्त्रले शासन सुब्यबस्था सुदृढ गर्दछ भन्ने कुरामा भने उनको दुईमत रहेन् । फेरि महान दार्शनिक प्लेटोको पनि प्रजातन्त्र प्रतिको आफ्नै मत छ, उन्का अनुसार प्रजातन्त्रले सत्य कहिल्यै पत्ता लाउन सक्दैन् । तर फेरि प्रजातन्त्रको उदेश्य कारण पत्ता लगाउने पनि त हैन, प्रजातन् त्र पनि आँफैमा एउटा दर्शन हो जसमा सबैजना संगै अनि समान रुपमा बग्न सक्दछन् ।

डेमोक्रेसी शब्द ग्रीक शब्दबाट आएको अनि यसको अर्थ जनताको शासन भन्ने हुन्छ । ईशापूर्व ५औं शताब्दीमा ग्रीक राजधानी एथेन्समा प्रजातान्त्रिक शासन पद्धती थियो तथापी उतिखेरको प्रजातन्त्रको दायरामा दास अनि महिलाहरु भने अधिकार सम्पन्न थिएनन् । के तपाईलाई थाहा छ ? संयुक्त राष्ट्रसंघका १९३ देशहरुमा १६७ देशहरु प्रजातान्त्रिक सूचीमा सूचीबद्ध छन् । अनुपात लगभग ८७ प्रतिशत हुन आँउदछ ।

विश्वका एक तिहाई मान्छेहरु अझै पनि तानाशाह शासनमा बाँचिरहेका छन्, विश्वको सबैभन्दा धेरै जनसख्याँ भएको देश चीन आँफैमा प्रजातान्त्रिक देश हैन् । अन्य प्रजातन्त्र नभएका देशहरुमा क्यूबा, उत्तर कोरिया, भियतनाम, यूएई, साउदी अरब र कतार लगायत पर्दछन् ।विश्वको सबैभन्दा पुरानो प्रजातन्त्र संयुक्त राज्य अमेरिकाको हो । सन् १७४७ पछि यस देशको जन्म पछि नै मतदान मार्फत प्रतिनिधि छान्ने ब्यबस्था गरिएको हो ।

विश्वको सबैभन्दा नयाँ प्रजातान्त्रिक देश चाँही लिविया हो, सन् २०१२ मा गद्धाफीको बहिर्गमन संगै लिविया प्रजातान्त्रिक भएको हो ।
प्रजातन्त्रको मुख्य आधारशीला भनेकै जागृत अनि शिक्षित जनता हुन् । प्रजातान्त्रिक प्रणालीमा केही व्यापारीहरू, बिकेका मीडिया, धनी मान्छेहरु या अन्य कुनै बिशेष समुहहरुले बाधा अनि अड्चन पार्न सक्दछन् । उता जर्मन अमेरिकी कवी चाल्र्स बुकोस्वकीले प्रजातन्त्रका बारेमा अनौठौ भनाई दिएका छन् । उनका अनुसार तानाशाह र प्रजातन्त्रमा मसिनो फरक छ, प्रजातन्त्रमा पहिले मतदान गरेर पछि आदेश लिनुपर्दछ तर तानाशाहमा मतदानको झन्झट हुन्न, सोझै आदेश लिन पाइन्छ । यहाँ आदेश भन्नाले सरकारले शासनका लागि सामान्य जनतालाई दिने आदेश हो जसलाई नियम पनि भन्न सकिन्छ ।

उता कार्ल मास्कले प्रजातन्त्रलाई समाजवादको बाटोका रुपमा ब्याख्या गरेका छन् । एरीस्टोटलले भनेका छन् कि प्रजातान्त्रिक देशमा धनी भन्दा गरिबहरु धेरै शक्तिशाली हुन्छन्, र गरिबहरु धनीभन्दा धेरै हुने भएकाले बहुमतको कदर हुन्छ । “औसत मतदाता संगको ५ मीनेट कुराकानी गर्दा मात्र प्रजातन्त्रको समाचोचना गर्न सकिन्छ” , विस्टन चर्चिल

प्रजातान्त्रिक सरकार युद्धमा जाने संभावना अत्यन्त कम हुने भन्ने थियोरिकल संभाव्यतता भएपनि बास्तवमा बिशालकाय प्रजातान्त्रिक अगुवा देशहरुनै पटक पटक युद्धमा होमिएका तथ्यले यी कुराहरुलाई उति प्रमाणित भने गर्दैनन् । अरु कुरा जेसुकै भएपनि प्रजातन्त्र भने महंगो पद्धती रहेको सबैले भोगेका छौं । नेपाली प्रजातन्त्र पनि बिशाल मुल्य चुकाएपछि मात्र आएको हो । राणाशासन देखि राजतन्त्रसम्म हटाउन हजारौं नेपालीको बलिदान अनि आवाज खर्च भएको छ ।

महान शहीद जिन्दावाद
नेपाली माटो प्यारो छ
कोहीको लुगा धपधपी बलेको
कोहीको भने १२ ठाँउ टालेको नहोस् ।
कोही त मर्दा डाक्टरको चाकरी नहोस् ।
यो देशमा प्रजातन्त्र अनि समानताका लहरहरु चलुन् ।
प्रजातन्त्रको कदर गरौं, प्रजातन्त्रको आदर अनि देशको माया नै अबको आवश्यक्ता हो ।

लाइभमाण्डु

यो पनि पढ्नुहोस्:

प्रतिक्रिया दिनुहोस !
Loading comments...
सम्बन्धित खबरहरु

काठमाण्डौ । काठमाण्डौ महानगरपालिकाभित्रका स्वास्थ्य मापदण्ड पूरा गरेका विद्यालयले १० असोजदेखि भौतिक रूपमा विद्यार्थीलाई उपस्थित गराएर पठनपाठन गर्ने सक्ने भएका

काठमाडौंः सरकारले विदेशी पर्यटकका लागि क्वारेन्टिनको व्यवस्था हटाएको छ। कोरोनाको विरुद्धको भ्याक्सिन लगाइसकेका पर्यटकका लागि सरकारले क्वारेन्टिन बस्नु पर्ने नियम

काठमाण्डौ । मुलुक बजेटविहीन हुने निश्चित भएको छ । सरकारले ल्याएको प्रतिस्थापन विधेयक संसदमा विचाराधीन रहेको र र अघिल्लो सरकारले

भूमिका तिमल्सिना/काठमाण्डौ । दशैं नजिकिँदै गर्दा खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले उपत्यकाका लागि खसीबोका तथा च्यांग्रा ल्याउने तयारी थालेको छ